Geny Y - Od zdrowia po pudownictwo

Geny Y

Kredyty Kopie genów Y, które zaczęły różnicować się od swoich odpowiedników na X w chwili powstania genów SRY, wykazywały w stosunku do swoich partnerów największą odmienność, natomiast w obrębie innych grup różnice te były coraz mniejsze. Porównując sekwencje DNA między gatunkami, biolodzy mogą w przybliżeniu wyliczyć, kiedy podobne wcześniej geny (a więc i obszary, w których się znajdują) zaczęły się różnicować. Wynika stąd, że autosomalne prekursory Xi Y były nadal podobne i nie zmienione u gadów żyjących w okresie poprzedzającym oddzielenie się ewolucyjnej linii ssaków. Stekowce (jak dziobak i kolczatka), które najwcześniej oddzieliły się od innych grup ssaków, mają zarówno gen SRY, jak i przyległy do niego, nierekombinujący region. A zatem do powstania tego genu i zaniku rekombinacji w jego otoczeniu doszło prawdopodobnie wówczas, gdy oddzieliła się linia ewolucyjna wiodąca do ssaków, czyli około 300 min lat temu.

Stosując analizę „zegara molekularnego”, uzyskaliśmy więcej informacji na ten temat. Biolodzy są w stanie oszacować, kiedy może dojść do zmiany sekwencji DNA, o ile nie jest na nie wywierany szczególny nacisk, by pozostały takie same. Mnożąc stopień rozbieżności sekwencji w parach XY przez szacunkowe tempo zmian, wyliczyliśmy, że pierwsza inwersja, która zatrzymała rekombinację, zaszła przed 320240 min lat. Podobne analizy wskazują, że następna zdarzyła się 170130 min lat temu, na krótko przed oddzieleniem się torbaczy od linii prowadzącej do ssaków łożyskowych. Trzecia wystąpiła przed 13080 min lat, nim doszło do różnicowania się ssaków łożyskowych. Ostatnia inwersja w Y nastąpiła około 5030 min lat temu, po wyodrębnieniu się linii ewolucyjnej małp wąskonosych, ale zanim rozdzieliły się drogi małp człekokształtnych i człowieka.

Wbrew ogólnie obowiązującej prawidłowości dla par XY część genów w nierekombinującym obszarze drugiego z tych chromosomów koduje białka, które niewiele różnią się od białek kodowanych przez ich odpowiedniki na X, nawet w regionach, gdzie najwcześniej doszło do inwersji. Wynika to zapewne z prostego prawa ewolucji: jeśli gen jest konieczny do przeżycia organizmu, zazwyczaj zostaje zachowany. Faktycznie, geny Y, które mało się zmieniły, są na ogół tzw. genami metabolizmu podstawowego („housekeeping” genes) niezbędnymi do prawidłowego funkcjonowania i integralności nieomal wszystkich komórek organizmu. z ZASAD LOGIKI i rezultatów wielu badań wynika, że brak rekombinacji między Xi Y, a w konsekwencji degeneracja wielu genów w tym drugim, musiały wywołać kolejny proces, który by te zjawiska kompensował. Wygląda to następująco: nie w każdej komórce aktywne są wszystkie geny. Ale gdy potrzebne jest jej dane białko, na ogół włączona zostaje zarówno ojcowska, jak i matczyna kopia odpowiedniego genu.
 
 

Chińskie domy

Pojawienie się żelaza przed naszą erą umożliwiło wytwarzanie narzędzi, a co za tym idzie, obróbkę drewna. Chińczycy bardzo wcześnie zaczęli wznosić wspania...

Cieknący kran

Kiedy w nocy wsłuchamy się w panującą w naszym domu cisze, może okazać się, że zakłóca ją nie tylko tykanie zegara, ale również, a może przede wszystkim ka...

Altana

Kiedy mijamy różne ogrody działkowe bardzo łatwo możemy zauważyć, że na niemal każdym z nich stoi niewielka, zwykle drewniana budka. Wiele osób, które być ...